Mỹ không muốn đối đầu với Trung Quốc ở Biển Đông?

 (Kienthuc.net.vn) - Tại Diễn đàn khu vực ASEAN, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nhấn mạnh Washington cương quyết thực thi các cam kết với Châu Á song cũng không nmuốn đối đầu với Trung Quốc. 

Tại Diễn đàn khu vực ASEAN, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nhấn mạnh Washington cương quyết thực thi các cam kết với Châu Á. Những đổi thay trong chính sách đối ngoại của Mỹ được đề xướng từ thời người tiền nhiệm của Ngoại trưởng John Kerry là bà Hillary Clinton. Trong năm 2009, bà Hillary công du Châu Á lần trước nhất trong vai trò là Ngoại trưởng Mỹ. Hai năm sau, bà tuyên bố thế kỷ 21 là “Thế kỷ thăng bình Dương của Mỹ”. Trong một bài viết cho tập san “Chính sách đối ngoại” bà nhấn mạnh: “Châu Á rất quan yếu đối với mai sau của Mỹ cũng như một nước Mỹ có bổn phận là vấn đề sống còn đối với mai sau Châu Á”. Tuy nhiên, trong vài tháng qua, nhiều người quan ngại, liệu nước Mỹ có cả còn sẵn sàng và có khả năng để tiếp duy trì và thực thi các cam kết đối với Châu Á họ hay không. Hai chuyên gia Ernest Bower và Noelan Arbis, cùng là vấn cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ( ISIS) có hội sở ở Mỹ nhấn mạnh: “Các đối tác khu vực đang băn khoăn về tính vững bền và chừng độ cam kết tái thăng bằng khi Ngoại trưởng Kerry tuồng như bận lòng hơn với xung đột Syria và tụ tập phát động lại tiến trình hòa bình giữa Israel và Palestine kể từ khi nhậm chức đầu tháng 2/2013”.  “Sự hiện diện vững bền”  Xoa dịu những quan ngại của các đối tác khu vực, Ngoại trưởng Kerry tại diễn đàn khu vực năm nay của Hiệp hội các nhà nước Đông Nam Á (ASEAN) ở Brunei tuyên bố, Mỹ vẫn tiếp thẳng tiến trên con đường mà họ đã vạch ra cùng với khu vực Châu Á-thăng bình Dương. song song, Washington cũng cam kết tiếp tăng cường và xúc tiến “sự năng động cũng như sự hiện diện vững bền của chúng tôi (ở Châu Á-thăng bình Dương) trong mọi mặt và lĩnh vực”. Tuyên bố của Ngoại trưởng Kerry hao hao như phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel trong thời kì dự hội thoại Shangri-La diễn ra vào tháng trước. Tại đây, ông Hagel nhấn mạnh, “Sự thật là Bộ Quốc phòng (Mỹ) hiện nhận được ít nguồn lực hơn trong thời kì gần đây. Nhưng sẽ rất thiển cận nếu kết luận, nếu chúng tôi chẳng thể duy trì cam kết tái thăng bằng vì lý do này”.  Không có ý định kìm giữ Trung Quốc?  Theo ông Bower và Arbis, các thách thức chiến lược trong khu vực đối với Mỹ hiện rất đa dạng và phức tạp. Chúng bao gồm các tranh chấp bờ cõi ở Biển Đông và Hoa Đông cho tới chương trình hạt nhân của Triều Tiên và xung đột đạo ở Myanmar. Trong đó, cách tiếp cận của Mỹ trong các tranh chấp bờ cõi ở Biển Đông, theo chuyên gia, là minh chứng tiêu biểu cho nhận định Mỹ không muốn làm “mếch lòng” Trung Quốc. Bộ trưởng Ngoại giao TQ Vương Nghị (trái) và Ngoại trưởng Mỹ John Kerry. Tại Brunei, Ngoại trưởng Kerry nhấn mạnh: “Chúng tôi quan ngại sâu sắc về tranh chấp Biển Đông can dự đến cách ứng xử của các bên can dự đến tranh chấp cũng như tiến trình xây dựng Bộ lề luật xử sự Biển Đông. Chúng tôi rất hy vọng sẽ sớm được thấy sự tiến triển chóng vánh của Bộ lề luật xử sự để giúp bảo đảm ổn định trong khu vực quan yếu này”. song song, ông Kerry lặp lại tuyên bố Mỹ sẽ không can thiệp vào bất cứ tranh chấp cụ thể nào mà chỉ góp sức vào việc xúc tiến các lề luật quốc tế cũng như việc thực hành các lề luật trên của các bên can dự tranh chấp. Làm như vậy, Mỹ tuồng như vừa kiêng kị khả năng tương trợ các đối tác trong khu vực, duy trì vai trò thăng bằng chứ không đối đầu với Trung Quốc. Tại Brunei, Ngoại trưởng Mỹ đã gián tiếp nhấn mạnh điểm này. "Các chiến lược và hành động của chúng tôi không nhằm mục đích kìm chế hay đối đầu với bất cứ nước nào”, ông Kerry nhấn mạnh. Tuy nhiên, ông Gerhard Will, nhà nghiên cứu tại Viện các vấn đề an ninh và quốc tế có hội sở tại Berlin có ý kiến khác. Ông nhấn mạnh, tuyên bố của Mỹ không hề thuyết phục. "Mỹ đang đeo đuổi chính sách ngăn chặn. Có thể không phải bao giờ họ cũng nhận thức được điều đó. Washington tuyên bố rằng họ muốn chìa tay ra với Bắc Kinh và đem lại cho người Trung Quốc nhiều hơn những gì mà họ hẹn. Tuy nhiên, nếu theo dõi kỹ và cầu mong vấn đề sâu hơn, người ta sẽ thấy không phải thế”. Ông Will cho rằng, Trung Quốc và Mỹ là hai thái cực đối chọi chẳng khác nào 2 đối thủ ở Biển Đông. “Tình cảnh như vậy không sớm thì muộn cũng sẽ đẩy các nước ASEAN vào tình thế phải tuyển lựa hoặc là Trung Quốc hoặc là Mỹ”. Đây là lý do vì sao có nhiều người tin rằng, những phát biểu của Ngoại trưởng John Kerry chỉ nhằm trấn an nước ASEAN. Nhiều chuyên gia nhấn mạnh, một số nhà nước ASEAN cảm thấy chẳng thể hoàn toàn trông chờ vào sự tương trợ của Mỹ khi khủng hoảng thực thụ xảy ra như những gì mà tranh chấp bãi cạn Scarborough đã cho thấy. Tháng 3 năm ngoái, Trung Quốc điều các tàu chiến đến chiếm bãi cạn Scarborough vốn thuộc quyền kiểm soát của Philippines. Mặc cho Manila ra công kêu gọi tương trợ, Washington vẫn “kiên trì” chính sách không can thiệp. Nhà nghiên cứu Will tuy nhiên nhấn mạnh, quan hệ Trung-Mỹ hiện rất khác so với quan hệ Nga-Mỹ thời chiến tranh lạnh khi Washington và Moscow đối đầu nhau như 2 quân thù không đội trời chung. Theo nhà nghiên cứu, sự tương tác và phụ thuộc lẫn nhau sâu rộng trong lĩnh vực kinh tế giữa Trung Quốc và Mỹ đã dẫn đến kết quả 2 nước san sẻ với nhau nhiều ích lợi chung. “Thật khó để dung hòa giữa một bên là chính sách ngăn chặn, kìm chế và một bên là các ích lợi chung về kinh tế giữa Trung Quốc và Mỹ”, ông Will nói.